
کمتوجهی به نشانههای آغاز پیک جدید کرونا
چند هفتهای است که پیک پنجم کرونا نزولی شده و حتی برخی از مسئولین از پایان این پیک خبر میدهند، اما این پیک هنوز نرفته نگرانیها از آغاز موج جدیدی از بیماری آغاز شده است. به گفته بسیاری از کارشناسان ورود واریانتهای لامبدا و مو، سطح کنونی واکسیناسیون، تعجیل در بازگشاییها و عدم مدیریت مناسب اپیدمی با پشتوانه علمی از جمله دلایل شروع یک پیک جدید در کشور است.
جامعه ۲۴ - حسین جماعتی، دبیر کمیته علمی کشوری کرونا، با اشاره به بروز بیماری کرونا با واریانتهای لامبدا و مو در دنیا اظهار کرد: «بر اساس پیشبینیها، مراکز علمی در دنیا اوایل آبان امسال را شروع پیک جدید بیماری عنوان کردهاند. شروع این پیک بستگی به میزان رعایت دستورالعملهای بهداشتی توسط مردم مانند زدن ماسک و پرهیز از تردد در اماکن شلوغ و پر تردد را دارد.»
وی افزود: «بر اساس آخرین تحقیقات انجام گرفته شده در دنیا دو واریانت لامبدا و مو باعث افزایش مرگ و میر در بین کشورها نشده است و به نظر میرسد که این دو جهش ویروس کرونا در برخی از کشورها به دلیل واکسیناسیون متوقف شده است و به دلیل ایمنی جمعی ایجاد شده این واریانت گسترش نیافته است.»
جماعتی با اشاره به روند واکسیناسیون در کشور اظهار کرد: «خوشبختانه واکسیناسیون در کشورمان با سرعت بالایی در حال انجام است و مطالعات نشان میدهد که انجام واکسیناسیون باعث کاهش مرگ و میرها و حتی شدت بروز بیماری در بین افراد خواهد شد. با توجه به تزریق واکسن به نظر میرسد که در پیک جدید بیماری کرونا آنچنان دچار مرگ و میر و کمبود تخت نخواهیم شد.»
وی تاکید کرد: «اگر واکسیناسیون به همین سرعت پیش برود و مردم شیوهنامهها را به خوبی رعایت کنند، شاهد بروز پیک ششم در کشور نخواهیم شد. بر اساس برنامهریزی انجام شده ۷۵ درصد جمعیت کشور تا اوایل آذر واکسن خود را دریافت خواهند کرد و ایمنی نسبی حدود بهمن در کشور ایجاد خواهد شد. با این حال تا وقتی که شاهد بروز واریانتهای مختلف در دنیا و کشور هستیم باید مردم دستورالعملها را مانند زدن ماسک و فاصلهگذاری اجتماعی رعایت کنند.»
عدم نگرانی وزیر بهداشت از پیک جدید بیماری
همزمان با این گفتهها، بهرام عیناللهی وزیر بهداشت هم در مشهد، از عدم نگرانی خود در رابطه با بروز این پیک خبر داد و گفت: «ایران رتبه نخست سرعت در واکسیناسیون را دارد با این حجم از واکسیناسیون انجام شده دلهره و نگرانی از بابت اوجگیری موج ششم وجود نخواهد داشت.»
تداوم گردش بالای ویروس در جامعه
اطمینان وزیر بهداشت در حالیست که علیرضا ناجی، رئیس مرکز تحقیقات ویروسشناسی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی به ایسنا گفت: «هنوز ویروس در جامعه در گردش است. در هر صورت تا زمانیکه واکسیناسیون ما به وضعیت و درصد مناسب پوششدهی نرسد، همچنان خیزهایی را خواهیم داشت. ما دو پیک سهمگین را تحمل کردیم و همچنان هم میبینیم که گردش ویروس و میزان بروز بیماری در کشور بالاست.»
ناجی گفت: «اپیدمی در ایران در پیک پنجم به سراشیبی خودش رسیده و امیدوارم که مسافرتهای تابستانی و مراسماتی که برگزار شد و همچنین شتابزدگی که در بازگشاییها اعم از مشاغل، مدارس، دانشگاهها و... داریم، باعث نشود که ما با پیک و خیز دیگری مواجه شویم.»
این استاد ویروسشناسی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، گفت: «در حال حاضر موارد بیماری را در افرادی که به مراسم اربعین رفتند، داریم میبینیم یا در افرادی که مسافرتهای داخلی یا خارجی میروند. علیرغم همه هشدارهایی که وجود داشت، باز هم این مسائل وجود دارد. با این حال طبق نمودارها آنچه که مشاهده میشود، یک روند رو به اُفتی را در پیک پنجم شاهدیم و رنگ اکثر مراکز کشور هم از قرمز به نارنجی و زرد تبدیل شده است.»
شواهد پیک جدید بیماری
حمید سوری، استاد اپیدمیولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز در گفتگو با سپید، در این رابطه اظهار کرد: «متاسفانه تعداد پیکهایی که از ابتدا در کشور داشتیم از میانگین جهانی بیشتر، ارتفاع آنها هم نسبت به جمعیت بالاتر و فواصل آنها هم کمتر بوده است. دلیل عمده هم این بوده که استمراری در اعمال دخالتها و سیاستها نداشتیم و جامعه نیز به شکلی دچار ساده انگاری و بازگشت به شرایط عادی شد.»
وی افزود: «پس از فرود پیک پنجم، سفرهای درون مرزی و برون مرزی، عدم رعایت پروتکلهای بهداشتی در بیش از ۵۰ درصد جامعه و عدم واکسیناسیون در گروههای پرخطر باعث شده است که قبل از اینکه بتوان به شرایط پایداری برسیم و با توجه به اینکه چرخش ویروس در برخی از مناطق هنوز بالا است در انتظار پیکهای بعدی باشیم.»
رئیس سابق کمیته کشوری اپیدمیولوژی کووید ۱۹، یادآور شد: «از چند هفته قبل در برخی از استانها مانند کردستان، سیستان و بلوچستان، خوزستان، آذربایجان غربی و ایلام شواهد بروز این پیک وجود آغاز شده و هشدارهایی هم در این زمینه داده شد، اما متاسفانه مدیریت کرونا بسیار دیر به جرقهها و نشانههای دوباره شکلگیری پیکها کرونا پاسخ میدهد.»
سوری با بیان اینکه قبل از هر پیکی یک سری طغیان بیماری در برخی مناطق جغرافیایی و در محدودههای زمانی وجود دارد، گفت: «در این مناطق و زمانها بسته به واریانتهای غالب، کیفیت خدمات درمانی و میزان حضور جمعیتهای آسیبپذیر با افزایش موارد اپیدمی شامل ابتلا، بستری یا مرگ مواجه خواهیم بود.»
ناخواشایندی اخبار واکسیناسیون
وی در ادامه با اشاره به وضعیت واکسیناسیون در کشور اظهار کرد: «در حال حاضر مطالعات چندانی در مورد اثرگذاری واکسیناسیون در جامعه انجام نمیشود. برخی از اطلاعات و گزارشهایی هم که منتشر میشود چندان خبر دلپذیر و خوشایندی به ما ارائه نمیدهد هرچند سعی میشود که با احتیاط در این رابطه گزارش را اعلام کنند. وقتی گفته میشود که اثرگذاری سینوفارم در پییشگیری از ابتلا ۵ درصد است یعنی اینکه علیرغم واکسیناسیون، ما همچنان چرخش ویروس را در کشور به صورت جدی داریم. پیام آن هم این است که نباید به تیراژ بالای واکسیناسیون دل خوش کرد.»
بیشتر بخوانید: ادعای واکسیناسیون ۷۰ درصدی و بیخیالی جامعه
سوری ادامه داد: «واکسیناسیون امر بسیار مهمی بوده و عاملی است که میتواند در قطع زنجیره ابتلا نقش برجستهای ایفا کند. اما قطع این زنجیره شامل اجزای دیگری نیز هست و اگر یک رویکرد تلفیقی ایجاد نشود ممکن است به نتیجه مورد نظر خود نرسیم.»
وی با انتقاد از تعجیل در بازگشاییها نیز گفت: «بازگشت به شرایط عادی اگر همراه با یک رویکرد مناسب باشد برای جامعه مورد نیاز است. اگر ساز و کارهای بازگشایی فراهم نباشد دچار خطا شده و ممکن است جامعه را دچار پیکها و طغیانهای بعدی کند.»
نبود پشتوانه علمی برای تصمیمات مدیریتی
این اپیدمیولوژیست با بیان اینکه پشتوانه علمی- بومی کافی برای مدیریت کوید ۱۹ در کشور ضعیف است، اظهار کرد: «برخی از تصمیمگیریها با آزمون و خطا همراه میشود و عملا نمیدانیم که مثلا بازگشایی مدارس در شرایط حاضر کار درستی است یا خیر؟ منافع و عوارض آن کدام هستند و به چه شکلی باید این بازگشایی باید صورت بگیرد؟ چه زمانی برای بازگشایی مناسب است و چه پیشینه علمی برای این فرایند طی کردهایم که حال باید به استناد آنها تصمیم بگیریم؟»
سوری همچنین با اشاره به بازگشت زوار اربعین اظهار کرد: «در زمانی که این زوار در حال بازگشت به کشور بودند از هر دو مرز مهران و شلمچه بازدید کردیم. متاسفانه رعایت پروتکلها نزدیک به صفر بود و از حدود ۱۰ درصد جمعیت تست کرونا گرفته شد. علیرغم اینکه تلاش زیادی صورت گرفت تا شرایط آرامی را برای اربعین داشته باشیم، اما مدیریت خوبی صورت نگرفت و سیستم توسط خود دچار غافلگیری شد که نتیجه آن تردد بیش از ۱۰۰ هزار نفر بود. این میتواند عارًضههایی داشته باشد.»
وی ادامه داد: «متاسفانه در سفرهای برون مرزی دیگر به ویژه در مرزهای شرقی و غربی کشور چندان کنترل مناسبی بر ضوابط بهداشتی صورت نمیگیرد که این باعث میشود چرخش ویروس با واریانتهای جدید شرایط پیچیدهای را لحاظ کند.»
وی تاکید کرد: «یکی از کارهایی که میتواند از پیکهای بعدی پیشگیری کند این است که تیمهای واکنش سریع وارد عمل شوند، اما متاسفانه این تیمها در وزارت بهداشت منحل شدند و نمیدانیم چه افراد و گروههایی قرار است وارد عمل شوند با این حال اگر زودتر این تیمها تشکیل شوند زودتر هم میتوان از شکلگیری پیکهای جدید جلوگیری کرد.»
علاوه بر ابراز نگرانی سوری، ناجی دیگر استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز در مورد بازگشاییها و سطح کنونی واکسیناسیون هشدار داد و گفت: «پوشش واکسیناسون ۷۰ درصدی با توجه به واریانت دلتا دیگر کارا نیست. با توجه به اینکه ضریب سرایت واریانت دلتا بالاست، درصد پوشش واکسیناسیون بالای ۸۰ درصد است. حال اگر ضریب مربوط به کارایی واکسن را هم در نظر بگیرید، شاید برای اینکه به ایمنی جمعی مناسب برسیم، باید نزدیک به ۹۰ درصد جامعه ما واکسن را دریافت کنند. حداقل میتوان گفت که بالای ۸۰ درصد جامعه باید واکسن تزریق کنند تا به ایمنی جمعی برسیم. این موضوع هم به این معناست که حتما هم در طیف گروه سنی بزرگسالان و هم در جوانان، نوجوانان و کودکان باید در این واکسیناسیون وارد شوند. البته برنامهریزی برای محصلان ما انجام شده و امیدواریم به خوبی پیش رود. کشورهایی که تجربه پوشش واکسیناسیون بالای ۶۰ درصدی و نزدیک به ۷۰ درصدی داشتهاند، مانند چین، انگلستان و رژیم صهیونیستی با تاکید بر واکسیناسیون در گروه سنی بالای ۴۰ سال و همچنین بازگشاییهای زودهنگام و باعجله درباره مدارس و... خیز بسیار بدی از دلتا را در کشورشان دیدند؛ بنابراین کشورهایی که فکر میکنیم در کنترل کووید موفق هستند، این نقطه ضعفها را دارند و چقدر خوب است که ما از این موارد درس بگیریم و مقداری با طمانینه بیشتری هم برای واکسیناسیون با سرعت بالاتر و هم برای بازگشاییها برنامهریزی کنیم.»
وی یادآور شد: «در هر صورت کودکان، نوجوانان و محصلان ما و این گروه سنی از منابع پخش ویروس هم محسوب میشوند. در عین حال با توجه به ظهور واریانتهایی مانند دلتا، بیشتر هم تحت تاثیر قرار میگیرند و حتی این گروه سنی به بیماری شدید مبتلا شده، در بیمارستانها بستری میشوند و حتی احتمال مرگومیرشان هم وجود دارد. در عین حال اگر زیاد به واکسیناسیون بزرگسالان اصرار کنیم و گروه سنی پایین را فراموش کنیم و مردم هم در این زمینه مشارکت لازم را نداشته باشند، خواه ناخواه وقتی در گروههای سنی بالا واکسیناسیون را انجام میدهید، کووید به سمت گروههای سنی پایینتر تغییر مسیر میدهد.»
وی ادامه داد: «در عین حال تصور رعایت دقیق شیوهنامههای بهداشتی از سوی کودکان در فضاهای آموزشی، مقداری سخت است. باید به این موارد توجه شود و واکسیناسیون گروه سنی بزرگسال و جوان باید به صورت پایاپای انجام شود و اگر نمیتوانیم به این زودی این اقدام را انجام دهیم، باید مقداری زمان دهیم تا در جامعه کنترل ویروس اتفاق افتد. هنوز هم روزانه ۱۲ تا ۱۳ هزار موارد مثبت جدید داریم و حداقل باید اقدامات غیردرمانیمان تاثیر بگذارد، واکسیناسیونمان جلو رود و مقداری سرعت گردش ویروس کاهش یابد و بعد برای بازگشاییها با خیال راحتتر اقدام کنیم.»