
تصمیم دولت برای داروسازان در سال ۱۴۰۰ چه خواهد بود؟
داروسازان تصمیمات دولت در حوزه صنعت دارو را عامل پیچیدهتر شدن گرفتاریهای این صنعت میدانند
جامعه ۲۴- نگرانیهای گسترده برای تعطیلی کارخانههای داروسازی کشور در حالی شکل گرفته است که بهرام دارایی، رییس سازمان غذا و دارو دیروز در در نشست مدیران تجهیزات پزشکی معاونتهای غذا و دارو سراسر کشور که دیروز برگزار شد، گفت که سال ١۴٠١ دوران ویژهای در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی است چرا که دولت سیزدهم تصمیم گرفته است که ساز و کار یارانه دارو و تجهیزات پزشکی را تغییر دهد.
او در ادامه به حذف ارز ۴۲۰۰ تومانی اشاره کرده و گفته است که در کشورهای پیشرفته یارانه دارو از طریق شرکتهای بیمه به بیماران میرسد، اما این همه ماجرا نیست. فعالان صنعت دارو میگویند که نه تنها تحریم و مشکلات نقل و انتقال ارز هزینههای تولید دارو را به نحو چشمگیری افزایش داده است که تنگناهای ارزی دولت باعث شده که ذخایر مواد اولیه دارویی به کمترین میزان در چهار دهه گذشته برسد. آنها میگویند که در کنار تمام این مصائب دولت برای دارو قیمتگذاری دستوری میکند و باعث زیان شرکتهای دارویی شده است.
گذشته از این پرداخت یارانه دارو از طریق بیمه به بیماران هم، اما و اگرهای بسیاری دارد.
تصمیم دولت برای تغییر ساز و کار یارانه دارو
دیروز بهرام دارایی، رییس سازمان غذا و دارو در نشست مدیران تجهیزات پزشکی معاونتهای غذا و دارو سراسر کشور که دیروز برگزار شد، گفت: «سال ١۴٠١ دوران ویژهای در حوزه دارو و تجهیزات پزشکی خواهیم داشت، چراکه دولت تصمیم گرفته است وضعیت کالاهای اساسی به ویژه دارو و تجهیزات پزشکی را سر و سامان دهد.»
بیشتر بخوانید: آیا حذف ارز ترجیحی دارو در مجلس رأی میآورد؟
او توضیح داد: «همانطور که با به کارگیری داروساز بالینی در بیمارستان، هزینههای دارویی درمان کاهش پیدا کرد، باید در نگهداشت تجهیزات پزشکی و استفاده آنها از پتانسیل مهندسی پزشکی استفاده کرد.»
دارایی با اشاره به تغییر سیاست دولت سیزدهم در تخصیص ارز دولتی به کالاهای اساسی گفت: «دولت سیزدهم تصمیم گرفت که ساز و کار یارانه دارو و تجهیزات پزشکی را تغییر دهد.»
معاون وزیر بهداشت تصریح کرد: «نظامهای سلامت پر قدرت دنیا یارانههای دارو و تجهیزات پزشکی را در اختیار بیمهها قرار میدهند؛ اما در کشور ما این گونه نیست، باید توجه داشت هر تغییری چالشهایی دارد، اما با سیستم و مدیریت یکپارچه میتوان این چالشها را برطرف کرد.»
او بیان کرد: «یکی از بخشهای مهم تجهیزات پزشکی مصرفی و سرمایهای است و از طرفی چند هزار مهندس پزشکی داریم و باید همانطور که با به کارگیری داروساز بالینی در بیمارستان، هزینههای دارویی درمان کاهش پیدا کرد؛ به همان شکل در حوزه مهندسی پزشکی حتی به روزتر عمل کنیم؛ چرا که هزینههای سنگینی صرف خرید تجهیزات سرمایهای کردیم و نگهداشت این تجهیزات و استفاده از آنها باید به درستی صورت گیرد. البته فرقی بین تجهیزات مصرفی و سرمایهای نمیبینم و باید با تعامل و همکاری معاونت درمان برای شکلگیری سیستم یکپارچه اقدامات لازم انجام شود.»
صنایع دارو گرفتار نقل و انتقال ارز
این ادعای رییس سازمان غذا و دارو در حالی مطرح میشود که فعالان صنعت دارو تحریم و مشکلات نقل و انتقال ارز را یکی از بزرگترین گرفتاریهای خود میدانند.
سال گذشته جمعی از تولیدکنندگان دارو، مدیران شرکتها و هلدینگهای دارویی در نامهای به رئیسجمهوری وقت ضمن اشاره به مشکلات ارزی صنعت دارو، تخصیص نیافتن ارز مورد نیاز تولید طی یک سال گذشته و کمبود مواد اولیه دارویی، درباره احتمال کمبود سراسری دارو در کشور و حتی تعطیلی کارخانهها هشدار دادند.
آنها به مشکلات نقل و انتقال ارز اشاره کرده و نوشته بودند که ارزهای تخصیصی از منابع عمان، عراق و کارگزار جدید چین، غیرقابل دسترس، نامطمئن، بینتیجه، هزینهبر و طولانی است و در اکثر موارد با وجود صرف هزینههای مالی زیاد از طرف شرکتها، هیچگونه ارزی حواله نشده و عملاً شرکتهای واسط و دلالهای ارزی هزینه تولید را بالا میبرند.
آنها تاکید کرده بودند در صورت تخصیص نیافتن ارز قابلدسترس کمبود سراسری داروهای تولیدی قطعی و تبعات آن غیرقابلجبران خواهد بود.
کاهش تولید دارو در سال سخت کرونا
این گرفتاری باعث شده است که تامین مواد اولیه برای شرکتهای دارویی به شدت دشوار شود. هاله حامدیفر، عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران هم پارسال در نوزدهمین نشست هیات نمایندگان اتاق بازرگانی تهران از کاهش بیسابقه ذخایر مواد اولیه دارویی گفته بود. او در این نشست توضیح داد: «ذخایر مواد اولیه تولید دارو به کمترین میزان در ۴۰ سال گذشته رسیده است و به شهادت کسانی که سابقه قبل من از در این حوزه داشتهاند از ابتدای انقلاب تاکنون هیچگاه ذخایر و دپوی مواد اولیه دارو به این حد کم نشده بود. این در حالی است که ۹۷ درصد اقلام داروی مورد نیاز و مصرف کشور را صنعت دارویی کشور تامین میکند. یعنی تمام داروهای کنترل فشار خون، دیابت و آنتی بیوتیکها توسط صنعت داروی کشور تامین میشود و همچنین تجهیزات پزشکی که به طور روزمره در بیمارستانهای کشور مورد استفاده قرار میگیرد در داخل تولید میشود.»
او تاکید کرد: «مشکل ما نرخ ارز نیست بلکه دو نرخی بودن ارز برای واردات دارو است که موضوع سوبسید، فساد و نظارتهای حاکم بر این حوزه واقعا دست و پاگیر شده است و قیمتگذاری دستوری برای تولیدکنندگان دارو مشکلات عدیده ایجاد کرده است.»
البته آمارهای تولید دارو هم تایید کننده ادعای فعالان صنعت دارو است. جالب است که درست در شرایطی که کشور درگیر بدترین شرایط کرونایی بوده است و انتظار بر آن بود که با افزایش مصرف دارو، تولید دارو افزایش داشته باشد، آخرین گزارش وزارت صمت درباره آمار اقلام منتخب تولیدی کشور در بهار ۱۴۰۰ تشان میدهد که تولید دارو کاهش داشته است!
بر اساس این گزارش در مجموع ۹.۹ میلیارد عدد داروی انسانی در داخل کشور تولید شده که نسبت به رقم ۱۰.۴ میلیارد داروی تولیدی در بهار ۱۳۹۹ کاهش ۵.۱ درصدی را نشان میدهد.
گرفتاریهای دخالت دولت در صنایع دارویی
گذشته از تحریم، ساز و کار اداره صنعت دارو در داخل کشور و دخالتهای فراوان دولت در قیمتگذاری دستوری اقلام دارویی به مشکلات فعالان این صنعت دامن زده است. فعالان صنعت دارو میگویند در حالی که هزینههای تمام شده دارو سال به سال افزایش دارد، دولت با قیمتگذاری دستوری و سختگیری در این زمینه باعث شده که زیان صنایع دارویی بیشتر و بیشتر شود و حالا دولت اعلام کرده است که میخواهد با حذف ارز ترجیحی دارو، یارانه آن را از طریق شرکتهای بیمهای تخصیص دهد، اما مشخص نکرده است که آیا با حذفیارانه تولیدکنندگان قیمتگذاری دستوری را حذف خواهد کرد یا نه؟
به جز این سپردن ساز و کار توزیع یارانه دارو به شرکتهای بیمهای در شرایطی رخ میدهد که وزارت بهداشت اعلام کرده است که منابع کافی برای پوشش بیمهای هزینه دارو و درمان را ندارد. بر اساس اعلام وزارت بهداشت بین ۷۰ تا ۱۰۰ هزار میلیارد تومان منابع لازم است تا شرکتهای بیمهای بتوانند هزینه دارو و درمان بیماران را پوشش دهند، اما بودجهای که در این زمینه برای وزارت بهداشت در نظر گرفتهاند فقط حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان است.
مهدی عسگری، عضو کمیسیون تلفیق مجلس در همین زمینه به تعادل گفته است: «در کمیسیون تلفیق بودجه، سه جلسه برای حذف ارز ترجیحی زمان گذاشته شد و نکته اینجا است که هرچقدر مسوولان دولت بیشتر در مورد حذف توضیح دادند مخالفت بیشتری شکل گرفت.»
او ادامه داد: «یکی از مواردی که ما را به این نتیجهگیری رساند، صحبتهای متناقض مسوولان دولت بود. وزارت بهداشت اعلام کرده است که حداقل ۷۰ هزار میلیارد تومان برای جبران حذف ارز ترجیحی نیاز دارد، اما در لایحه تنها ۴۰ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شده است. در نهایت ما به دولت اعلام کردیم که دولت سیاستهای جبرانی خود را مکتوب ارایه کند.»
این عضو کمیسیون تلفیق بودجه در مجلس تاکید کرد: «اگر دولت میتوانست این برنامه را اجرا کند چرا در سال جاری این کار را نکرد؟ دولت اعلام کرده است که تنها حدود هفت درصد بعد از اصلاح ارز ترجیحی به تورم اضافه خواهد شد این عدد خود باعث نااطمینانی مجلس شده است.»
علاوه بر این فعالان صنعت دارو میگویند که شرکتهای بیمه مطالبات صنایع دارو را با تاخیر زیاد پرداخت میکنند و صنایع در حال حاضر گرفتار کمبود شدید نقدینگی هستند.
داروسازان جذب داروخانهها میشوند؛ نه صنعت!
همین گیر و گرفتاریها موجب شده است که بسیاری از دانشآموختگان داروسازی از ورود به صنعت رویگردان باشند. اکبر عبداللهی، رییس سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایرانی هم به گریز نیروهای انسانی خبره از صنعت داروسازی اشاره کرد و در دومین روز ازبرگزاری کنگره ونمایشگاه بین المللی محصولات
بیوتکنولوژی پزشکی وصنایع وابسته درهتل المپیک تاکید کرد: «ساختار دارویی کشور با نگاه به آینده باید بازنگری شود و در حوزه منابع انسانی مورد نیاز سازمان غذا و دارو، به رغم رشد فزاینده همه حوزههای دارویی، نه تنها توسعه نیافته که برعکس، شاهد فرار نیروها نیز هستیم.»
او از سازمان غذا و دارو به عنوان آبروی نظام سلامت کشور یاد کرد و گفت: «سازمان غذا و دارو به لحاظ نیروی انسانی متخصص، ضعیف شده و همین موضوع باعث دخالتهای غیرکارشناسی و غیرتخصصی در این حوزه شده و اصلاح ساختار دارویی کشور باید از این سازمان اتفاق بیافتد.»
عبداللهی با بیان اینکه بسیاری از فارغالتحصیلان داروسازی جذب داروخانهها میشوند، تصریح کرد: «این در حالی است که داروخانهها دیگر امکان جذب فارغ التحصیلان داروسازی را ندارند و این افراد باید به سمت صنعت بروند.»
سازمان غذا و دارو پایینترین سطح اعتماد عمومی
عباس کبریاییزاده، داروساز نیز در این کنگره با اشاره به محدودیت منابع که شامل همه کشورهای جهان میشود، گفت: «سال گذشته مطالعهای در سندیکای صاحبان صنایع داروهای انسانی ایران انجام شد که نشان میدهد بابت ۹۷ درصد داروی مورد نیاز کشور کمتر از یک میلیارد دلار وابستگی ارزی وجود دارد که همین شرکتهای دارویی میتوانند در مدت ۳ سال، تراز تجاری دارو را مثبت کنند.»
او افزود: «روزآمد نشدن تجهیزات و زیرساختهای صنعت داروسازی کشور، توان صادراتی شرکتهای دارویی را ضعیف کرده است و این مسئله ناشی از آشفتگی مدیریتی است.»
کبریاییزاده با بیان اینکه ایران تنها کشور دنیا است که به عمق دانش داروسازی بایوتک، شیمیایی، گیاهی و ... دست پیدا کرده است، تاکید کرد: «باید از فرصتهای مناسب برای توسعه صنعت داروسازی کشور استفاده کنیم.»
حمیدرضا اینانلو، مدیرکل امور دارویی سازمان غذا و دارو، نیز در ادامه گفت: «سازمان غذا و دارو درپایینترین سطح اعتماد عمومی حداقل در حوزه دارویی کشور قرار دارد و یکی از آسیبهای چند سال اخیر، این بوده که مسائل خودمان را به بیرون از خانواده دارویی کشاندهایم و بیشترین ضربه را از همین نقطه خوردهایم.»
او ادامه داد: «ما باید منافع و شرایط همدیگر را در تصمیم گیریها به رسمیت بشناسیم، اگر میخواهیم بازار دارویی رو به توسعه داشته باشیم، نیاز به مولفههایی دارد که قیمت دارو، یکی از همین مولفهها است و بسته بودن فهرست دارویی کشور برای کنترل هزینههای سلامت، صحیح نیست.»