در سالهای گذشته و با تشدید آلودگی هوا در شهرهای بزرگ و صنعتی کشور، عبارتی به نام وارونگی دما بارها به گوش مردم خورده است. در این شرایط پرسشی که مطرح میشود این است که وارونگی دما چیست و به چه علت رخ میدهد؟
جامعه ۲۴- وارونگی دما به عنوان یک شرایط جوی در فصل سرما در کلانشهرها بارها تجربه شده است. بر اساس اطلاعات شرکت کنترل کیفیت هوای تهران وارونگی دما علل و پیامدهای مشخصی دارد.
تعریف وارونگی دما
وارونگی دما پدیدهای است که در آن برخلاف حالت طبیعی، با افزایش ارتفاع دما نیز زیاد و در این شرایط درجه حرارت سطوح پایین جو کمتر از طبقه فوقانی آن میشود. به عبارت ساده زمانی که یک لایه هوای گرم بین دو لایه هوای سرد در هوای اطراف زمین محبوس شود، اینورژن یا وارونگی دما پدید میآید.
علت وقوع وارونگی دما
وقوع وارونگی دما به خودی خود یک پدیده کاملا طبیعی است وهیچ خطـری برای انسان و جانداران ندارد، اما امروزه در شهرهای پرجمعیت و صنعتی، رخ دادن این پدیده موجب تراکم و افزایـش آلودگی هوا میشود. در شرایط عادی همواره هوای سرد لایههای بالا به علت سنگینی به سمت پایین حرکت میکند و هوای گرم مجاور زمین به علت سبکی به سمت بالا میرود.
بیشتر بخوانید:سایه آلودگی بر سر هوای تهران
بنابراین آلایندههایی که از طرق مختلف وارد هـوا میشوند، در همان هوای مجاور زمین باقی نمیمانند بلکه از طریق جابه جایی صعودی هوا به سطوح بالاترمیروند و در لایههای مختلف جو پراکنده میشوند، اما وقتی وارونگی دما رخ میدهد آلایندهها وارد هوای سرد مجاور زمین میشوند و میزان این آلایندهها در هوای ساکن و راکد مجاور زمین به حداکثر ممکن میرسد.
اثرات وارونگی دما
وارونگی موجب افزایش شدید آلایندهها در آن بخش از اتمسفر میشود یعنی بخشی از هوا که مردم لحظه به لحظه برای ادامه حیات خود به اکسیژن آن نیاز دارند. در این شرایط مردم مجبور میشوند که با هر دم و بازدم مقادیری از گازهای خطرناک و ذرات معلق ریز را هم استنشاق و وارد ریههای خود کنند که موجب ابتلای آنان به برخی از بیماریها میشود.